CONTAINER LÀ GÌ? LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA CONTAINER?

Container Là Gì? Lịch Sử Phát Triển Và Cuộc Cách Mạng Trong Ngành Logistics

Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, “container” là một thuật ngữ không thể thiếu. Vậy chính xác container là gì và lịch sử phát triển của container đã diễn ra như thế nào để có thể thay đổi hoàn toàn diện mạo của ngành thương mại quốc tế? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Container là gì?

Container (thường được gọi tắt là Cont) là một công cụ vận tải có dạng hình hộp chữ nhật, được làm bằng thép, có kích thước và quy cách tiêu chuẩn hóa quốc tế. Nó được thiết kế đặc biệt để chứa đựng hàng hóa, cho phép vận chuyển từ phương thức vận tải này sang phương thức vận tải khác (từ tàu biển, xe tải, đến xe lửa) mà không cần phải dỡ hàng ra và đóng lại (vận tải đa phương thức).

Theo Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO), một container tiêu chuẩn cần đáp ứng các yêu cầu sau:

Có tính bền vững và đủ độ chắc chắn để sử dụng được nhiều lần.

Được thiết kế đặc biệt để thuận tiện cho việc vận chuyển bằng nhiều phương tiện khác nhau.

Được trang bị các thiết bị cho phép xếp dỡ dễ dàng, đặc biệt là khi chuyển từ phương tiện này sang phương tiện khác.

Dễ dàng đóng và rút hàng hóa.

Có thể tích bên trong bằng hoặc lớn hơn 1 mét khối.

Kích thước của container thường được đo bằng đơn vị TEU (Twenty-foot Equivalent Unit – tương đương 1 container 20 feet) hoặc FEU (Forty-foot Equivalent Unit – tương đương 1 container 40 feet).

2. Lịch sử phát triển của Container: Cuộc cách mạng làm thay đổi thế giới

Sự ra đời của container được xem là một trong những phát minh vĩ đại nhất của thế kỷ 20, góp phần thúc đẩy toàn cầu hóa mạnh mẽ. Dưới đây là các cột mốc quan trọng trong lịch sử phát triển của container:

Giai đoạn trước năm 1956: Thời kỳ “Break-bulk” (Hàng rời)

Trước khi container ra đời, hàng hóa được vận chuyển dưới dạng “hàng rời” (break-bulk). Hàng hóa được đóng trong các bao tải, thùng gỗ, hoặc thùng phuy với đủ loại kích cỡ khác nhau. Việc bốc dỡ hàng hóa lên xuống tàu được thực hiện hoàn toàn thủ công, tốn rất nhiều sức người, thời gian (một con tàu có thể mất hàng tuần để bốc dỡ) và rủi ro mất mát, hư hỏng hàng hóa là rất cao. Chi phí bốc dỡ thời đó chiếm một phần khổng lồ trong tổng chi phí vận tải.

Năm 1956: Sự ra đời của Container hiện đại và Malcolm McLean

Cha đẻ của container hiện đại là Malcolm McLean, một doanh nhân vận tải đường bộ người Mỹ. Nhận thấy sự bất cập và lãng phí thời gian khi chờ bốc dỡ hàng từ xe tải lên tàu, ông đã nảy ra ý tưởng: Tại sao không đưa nguyên cả thùng xe tải lên tàu mà không cần dỡ hàng ra?

Vào ngày 26 tháng 4 năm 1956, ý tưởng này trở thành hiện thực. Chiếc tàu chở dầu được cải tạo mang tên Ideal-X đã khởi hành từ cảng Newark (New Jersey) đến Houston (Texas), mang theo 58 thùng container bằng nhôm trên boong. Chuyến đi này đã đánh dấu sự ra đời của ngành vận tải container, giảm chi phí xếp dỡ từ 5.86 USD/tấn xuống chỉ còn 0.16 USD/tấn (giảm hơn 36 lần).

Thập niên 1960: Cuộc chiến kích thước và Tiêu chuẩn hóa ISO

Sau thành công của McLean, nhiều công ty bắt đầu chế tạo container, nhưng mỗi công ty lại làm một kích thước khác nhau. Điều này gây khó khăn cho việc kết hợp các phương tiện vận tải (tàu của công ty A không chở được container của công ty B, xe tải không khớp với cẩu cảng).

Để giải quyết vấn đề này, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã vào cuộc. Từ năm 1968 đến 1970, ISO đã ban hành các bộ tiêu chuẩn quy định kích thước, tải trọng và móc cẩu của container (ISO 668, ISO 790, ISO 1897). Sự thống nhất này là bệ phóng giúp vận tải container bùng nổ trên toàn cầu.

Thập niên 1970 đến nay: Kỷ nguyên của Siêu tàu và Toàn cầu hóa

Với kích thước tiêu chuẩn, các cảng biển trên thế giới bắt đầu xây dựng hệ thống cần cẩu chuyên dụng (gantry crane). Ngành đóng tàu cũng cho ra đời những con tàu container khổng lồ. Ngày nay, những siêu tàu container có thể chở tới hơn 24.000 TEU cùng lúc. Container đã trở thành “huyết mạch” của thương mại quốc tế, đóng vai trò then chốt trong việc hình thành các chuỗi cung ứng toàn cầu.

3. Các loại Container phổ biến hiện nay

Để đáp ứng nhu cầu vận chuyển đa dạng, container đã được phát triển thành nhiều loại khác nhau:

Container bách hóa (Dry Container – DC): Loại phổ biến nhất, dùng để chở hàng khô, hàng bách hóa thông thường (quần áo, thiết bị điện tử, đồ gia dụng).

Container lạnh (Reefer Container – RF): Được tích hợp hệ thống làm lạnh, dùng để chở các mặt hàng cần bảo quản nhiệt độ như hải sản, trái cây, thuốc y tế.

Container mở nóc (Open Top – OT): Không có mái che cứng mà dùng bạt phủ, thích hợp cho hàng hóa siêu trường, siêu trọng hoặc hàng có chiều cao lớn như máy móc thiết bị, gỗ khối.

Container mặt bằng (Flat Rack – FR): Không có vách dọc và mái che, chỉ có sàn và 2 vách mặt trước/sau (có thể gập lại), dùng cho hàng cồng kềnh, xe cơ giới.

Container bồn (Tank Container): Thiết kế dạng bồn chứa đặt trong khung container chuẩn, chuyên dùng để chở chất lỏng (rượu, hóa chất, dầu).

4. Tầm quan trọng của Container trong Logistics

Sự phát triển của container mang lại những lợi ích khổng lồ, bao gồm:

Giảm thiểu chi phí vận tải: Tự động hóa quá trình xếp dỡ giúp tiết kiệm chi phí nhân công và thời gian lưu bãi.

Bảo vệ hàng hóa: Hạn chế tối đa tình trạng mất cắp, hư hỏng do tác động của môi trường trong quá trình di chuyển dài ngày.

Thúc đẩy vận tải đa phương thức: Dễ dàng chuyển đổi từ tàu biển sang xe lửa hoặc xe tải chuyên dụng mà không cần động đến hàng hóa bên trong.